Dubowicz Aleksy († 1652), ksiądz, bazylianin, archimandryta wileński i supraski. Syn Ignacego, burmistrza wileńskiego, i Anny z Bandziukiewiczów (u Kraszewskiego: Bildziukiewiczów), obojga obrządku grecko-katolickiego, szczególnie od rodziców umiłowany, młodszy brat Jana a starszy Stefana. Żywo pamiętał początki unii w Wilnie i czasy św. Józefata, żyjącego przy klasztorze św. Trójcy. Jako młodzieniec często oddawał w tegoż ręce jałmużny, które bogaty a miłosierny ojciec przesyłał dla zakonników unickich. Uczyniwszy w naukach świeckich znakomite postępy, wstąpił do zreformowanych świeżo bazylianów. Z zapałem oddał się ćwiczeniom duchownym, studiował ascetykę, retorykę, teologię i wnet zasłynął jako uczony mnich, z daru wymowy kaznodziejskiej i z przymiotów szlachetnych gorliwego unity. Dość wcześnie, bo około r. 1628 został starszym klasztoru św. Trójcy w Wilnie. Prócz tego podczas pobytu swego w tym mieście piastował szereg innych urzędów, jak wizytatora delegowanego (1634), wikariusza (1636), prowincjała i dozorcy (1638) cerkwi sobie zleconych. W r. 1637 został archimandrytą wileńskim, wybrany za osobnym przywilejem przez sufragia zwykłych zakonników. Równocześnie był namiestnikiem metropolity. Skrzętnie zajmował się gospodarką i ekonomią klasztorną, porządkował zapisy, kontrakty, umowy. Przez lat 18 prawował się z Pacami w trybunale i w kowieńskim sądzie ziemskim o zapis książąt Hołowczyńskich dla klasztoru św. Trójcy. Sam też poczynił liczne zapisy i ofiary na rzecz klasztoru i cerkwi. Od 6 IV 1645 był D. i archimandrytą supraskim. Spośród archimandrytów supraskich D. był jednym z najruchliwszych. Dobudował klasztor, upiększył i wzbogacił cerkiew, dzwonnicę, zagospodarował folwarki klasztorne, wybudował lub ponaprawiał budynki, zwizytował majątki klasztorne na Polesiu oraz w Supraślu »szkołę dla uczenia się ruszczyzny wystawił«. W korespondencji sam chętnie posługiwał się językiem ruskim. Dużo miał do czynienia z kolatorem supraskim, wojewodą wileńskim K. Chodkiewiczem, z powodu częstych jego najazdów na klasztor i dobra klasztorne, zawiłych procesów, gróźb i zasadzek na życie archimandryty. Szukał u króla oparcia i pomocy, której mu też Jan Kazimierz 1650 r. udzielił. Z polecenia bazyliańskiej kapituły wileńskiej w r. 1650 wybrany był posłem do króla i nuncjusza w celu przedłożenia im niektórych punktów w sprawach zakonu. W r. 1652 sporządził dokładny testament, a 20 IX tegoż roku umarł w Wilnie i tam został pogrzebany. D. ogłosił drukiem 6 kazań, napisanych po polsku, lecz naszpikowanych łaciną.
Enc. Org.; W. Enc. Il.; Enc. Kośc.; Boniecki; Uruski; Jocher; Estr.; Susza J., Cursus vitae, Romae 1665, s. 29; Obrona monastyra wileńskiego, Wil. 1702; Kraszewski I. J., Wilno, Wil. 1841, III 96–7, 1842, IV 188, 193; Maciejowski W. A., Piśmiennictwo polskie, W. 1852, III 798; Stebelski I., Dwa wielkie światła, Lw. 1866, I s. XXIII; Seredyński W., Ostatnie ks. Stebelskiego prace, Kr. 1877. CII (364), CIV (366); Szczerbickij O. W., Wiłenskij sw.-tr. monastyr, Wil. 1885, s. 102, 110, 148, 161, 176–7; Dałmatow N., Supraslskij błagow. monastyr, Pet. 1892, s. 148–61, 521; Opis dokum. archiwa zap. r. uniatskich mitrop., Pet. 1897, I; Charłampowicz K., Zapadnorusskija prawosł. szkoły, Kazań 1898; Archeogr. Sbornik, II, VI, IX, X, XII; Acta man. L. Kiszka, 434 (rkp.); Barącz S., Katalog ww. oo. bazylianów, 56–63 (rkp.).
Ks. Józefat Skruteń ZSBW.